Nhiều Đại sứ, Tham tán thương mại Việt Nam cảnh báo doanh nghiệp trong nước xuất khẩu còn thiếu chiến lược; doanh nghiệp thì kêu thiếu thông tin.

Đại sứ Việt Nam tại EU Phạm Sanh Châu cho rằng,  EU vốn là thị trường khó tính, lẽ ra các doanh nghiệp Việt Nam phải hết sức thận trọng khi tiếp cận thị trường này, song “không ít doanh nghiệp Việt Nam còn có tư tưởng và hành động gian lận trong giao hàng”- ông Châu nhấn mạnh.

Ông Châu dẫn chứng: Có doanh nghiệp đã cố tình trà trộn sản phẩm cá, khai là cá nguyên liệu để hưởng mức thuế suất ưu đãi 0%, đến khi tới được thị trường nước bạn thì xé ra để bán, trong khi nguyên tắc là cá nguyên liệu phải thêm một lần gia công nữa trước khi bán.

Còn ông Đặng Hoàng Hải, Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Âu, cho biết nhiều bạn hàng nước ngoài kêu ca về phần lớn doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu không giữ ổn định được chất lượng hàng, chỉ được những lô hàng ban đầu đảm bảo chất lượng tốt, nhưng càng về sau chất lượng càng giảm.

“Đây là một trong các nguyên nhân nảy sinh thực trạng xuất khẩu kiểu chộp giật, tranh mua tranh bán rất nhiều. Từ đó tạo cơ hội để truyền thông nước ngoài và đối thủ xuất khẩu của Việt Nam nói xấu về sản phẩm của Việt Nam và tìm cách cản trở vào thị trường lớn”- ông Hải khẳng định.

Cùng băn khoăn đó, ông Nguyễn Bảo, Tham tán Việt Nam tại Australia, dẫn ra ví dụ: “Một số doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn làm ăn kiểu "ăn xổi", không tính đến chiến lược lâu dài. Cho nên, các tranh chấp, gian lận thương mại xảy ra nhiều. Đa số các khiếu kiện xuất phát từ các doanh nghiệp Australia. Điều này không chỉ thiệt hại đến bản thân doanh nghiệp đó mà còn ảnh hưởng lớn đến uy tín của doanh nghiệp Việt Nam”.

Theo ông Bảo, doanh nghiệp Việt Nam muốn phát triển lâu dài, cần giữ uy tín, chất lượng (đặc biệt là ATVSTP), đáp ứng các điều kiện để tồn tại lâu dài chứ không phải chỉ tìm cách thích ứng với rào cản trước mắt.

Một bài học nữa về sự “chộp giật” được ông Bảo kể là: Có những thông tin về đối tác tương lai, có nhiều cơ hội tốt cho doanh nghiệp trong nước, được cơ quan tham tán Việt Nam tại Australia đưa ra, nhiều doanh nghiệp cùng lao vào tranh giành nhau. Điều này dẫn đến thực tế chính doanh nghiệp Việt Nam lại cạnh tranh, loại trừ nhau trên đất khách. Cách ứng xử này gây khó không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho cả cơ quan đầu mối giới thiệu thông tin, địa chỉ đối tác.

“Đói” thông tin

Đa số các doanh nghiệp Việt Nam đều kêu “đói” thông tin về thị trường ngoại. Theo họ, một trong các nguyên nhân là cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài, các tham tán thương mại là cầu nối quan trọng thu thập và cung cấp thông tin hữu ích, nhưng thời gian qua hoạt động chưa thực sự hiệu quả.

Ông Nguyễn Hữu Thắng, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty thương mại Hà Nội- Hapro, đánh giá: Số doanh nghiệp Việt Nam khai thác được thị trường nước ngoài một cách bài bản, quy mô và có hiệu quả là chưa nhiều. Trong khi nhu cầu của doanh nghiệp rất cao, khả năng đáp ứng của thị trường nước ngoài đối với các doanh nghiệp Việt Nam cũng rất cao. Chứng tỏ đang có khoảng cách giữa các doanh nghiệp trong nước với cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài.

Qua tiếp xúc trực tiếp với gần 40 cơ quan thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, ông Thắng nhận thấy, các nhu cầu cơ bản của doanh nghiệp chưa được đáp ứng.

Các doanh nghiệp hiện rất cần thông tin về thị trường nước ngoài từ các thương vụ chuyển về. Do đó, đại diện nhiều công ty, tập đoàn đã đề nghị Bộ Công Thương thành lập trung tâm thông tin về lĩnh vực này để làm đầu mối cho các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nhằm kịp thời định hướng tốt hơn cho hoạt động kinh doanh xuất khẩu.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp còn kiến nghị cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tích cực hơn nữa trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp trong đàm phán thương mại, trước hết là cung cấp thông tin về các đối tác đàm phán.

Bà Nguyễn Thị Tòng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Da giầy Việt Nam đề nghị trong các đàm phán song phương và đa phương, Chính phủ, Bộ Công Thương, các cơ quan tham tán, đại sứ cần quan tâm nhiều hơn đến lợi ích kinh tế và lợi ích thương mại nhiều hơn. Bởi trong các đàm phán, ảnh hưởng rất lớn của yếu tố chính trị gây thiệt thòi nhiều cho doanh nghiệp.

Bà Tòng còn đề nghị các cơ quan tham tán, đại sứ cần hỗ trợ thông tin, số liệu thống kê tốt hơn cho doanh nghiệp trong nước về thị trường nước ngoài, đặc biệt là các thị trường có xảy ra tranh chấp với Việt Nam. Vì hiện nay còn tình trạng khi xảy ra tranh chấp, kiện cáo phải dùng số liệu của đối phương để chứng minh, giải quyết tranh chấp.

Đồng thời, các doanh nghiệp cũng đề nghị các thông tin cảnh báo vể rủi ro, những thay đổi chính sách, luật pháp cần được cơ quan tham tán, đại diện Việt Nam ở nước ngoài thu thập và đưa về sớm hơn, giúp các doanh nghiệp trong nước nắm bắt và có cách ứng phó phù hợp, giảm thiểu rủi ro.

Còn ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Công ty Hương Quế (Đà Nẵng) đề nghị các hiệp hội làng nghề, ngành nghề cần liên hệ được với các cơ quan tham tán, đại sứ nước ngoài để biết các hội chợ có tính ảnh hưởng lớn giúp các doanh nghiệp trong nước tham gia. Khi tham gia, cần dựng được “ngôi nhà chung Việt Nam” tại đó thống nhất các thông tin về đất nước, các loại hàng hoá Việt Nam giúp bạn hàng dễ tiếp cận, tránh làm kiểu vụn vặt, mạnh ai người ấy làm. Cầu nối giữa doanh nghiệp, hàng hoá trong nước với bạn hàng nước ngoài nên tập trung mối qua cơ quan thương vụ./.

theo Xuân Thân (nguồn: VOV 26/12)